Is de antikraakwet gekraakt?

Kraken voor invoering van de antikraakwet

Voor invoering van de antikraakwet was het kraken van een pand alleen strafbaar wanneer dit gebeurde als het pand korter dan 1 jaar leeg stond maar zelfs dan had het OM niet de mogelijkheid krakers strafrechtelijk te ontruimen. Een wettelijke basis voor deze strafrechtelijke ontruiming ontbrak namelijk.

Antikraakwet: kraken altijd verboden

Sinds 1 oktober 2010 is de antikraakwet van kracht. In deze antikraakwet is opgenomen dat kraken altijd strafbaar is; dus ook als een pand langer dan 1 jaar leeg staat. Verder werd in de wet een mogelijkheid opgenomen om krakers strafrechtelijk te ontruimen. Let op: de antikraakwet heeft onmiddellijke werking. Dat leidde er dus toe dat krakers die voor 1 oktober 2010 niet strafbaar waren dat na 1 oktober 2010 opeens wel waren en vervolgens ontruimd zouden kunnen worden.

Hof Den Haag op 8 november 2010

Na invoering van de antikraakwet zijn er onmiddellijk acties vanuit justitie in gang gezet om gekraakte panden te ontruimen. De krakers hebben echter ook niet stil gezeten en hebben diverse procedures ingesteld om de strafrechtelijke ontruimingen tegen te houden. Inmiddels lijken de krakers, vooralsnog, aan het langste einde te trekken. Het Hof Den Haag heeft op 8 november 2010 namelijk mondeling uitspraak gedaan en daarbij bepaald dat de krakers niet strafrechtelijk ontruimd mogen worden. Een kraker heeft namelijk een huisrecht en mag dat, volgens het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens, niet verliezen voordat de rechter daarover een uitspraak heeft kunnen doen. Aangezien hierover in de antikraakwet niets is geregeld en ook justitie in dat opzicht geen duidelijk en kenbaar beleid voert, is het hof van oordeel dat ontruiming niet is toegestaan.

Wat nu?

Op dit moment is nog niet zeker of de antikraakwet moet worden aangepast omdat de Hoge Raad zijn oordeel nog moet geven. Misschien moet de wet alleen aangepast worden voor de krakers die onder het oude recht niet strafbaar waren en toen een huisrecht hebben gekregen. Één ding is echter duidelijk: gedurende deze onzekerheid zal Justitie er niet veel voor voelen om krakers strafrechtelijk te ontruimen. Let op: de antikraakwet omvat meer dan alleen een kraakverbod. In de wet is ook een pakket maatregelen voor gemeenten opgenomen om leegstand te bestrijden en dat blijft sowieso overeind.

Civielrechtelijke ontruiming blijft mogelijk

Hoewel strafrechtelijke ontruiming vooralsnog onzeker is blijft civielrechtelijke ontruiming wel mogelijk. Een civielrechtelijke ontruiming wil zeggen dat de eigenaar van een pand zelf een ontruimingsprocedure start om de krakers uit zijn pand te krijgen. Let op: aan een civielrechtelijke ontruiming zijn de nodige kosten verbonden die vaak niet door de eigenaar verhaald kunnen worden. Tip: het voorkomen van leegstand is nog altijd de beste remedie om kraken te voorkomen. Vaak heeft een eigenaar echter geen zin om het pand te verhuren omdat hij dan met de huurbescherming van een huurder wordt geconfronteerd. Er zijn echter wel enkele mogelijkheden om relatief veilig kortdurend te verhuren. Voor woonruimte kan verhuur via de Leegstandwet een optie zijn. Ten aanzien van middenstandsbedrijfsruimte kunnen contracten voor 2 jaar of korter worden afgesloten. Voor dergelijke huurcontracten gelden de strenge regels omtrent huur- of termijnbescherming niet.

Vooralsnog is het onduidelijk of strafrechtelijk ontruimingen van krakers zijn toegestaan. De eigenaar kan wel nog steeds een civiele procedure starten en ontruiming verzoeken. Zo’n procedure is kostbaar en de eigenaar blijft vaak zitten met de kosten.

mw mr. K.E.M. Timmermans